Nie bez powodu trudno sobie przypomnieć, gdzie po raz pierwszy usłyszało się jakiś utwór; pamięta się tylko, jak to było. Z zapachem jest tak samo. Jedno i drugie dociera do nas, zanim pojawi się myśl. Ze wszystkich zmysłów tylko węch omija wzgórze, centralną stację przekaźnikową mózgu, i biegnie prosto do ciała migdałowatego i hipokampa: struktur, w których przechowywane są emocje i pamięć długotrwała. Dźwięk wybiera dłuższą drogę, ale trafia pod ten sam adres. Badania pokazały, że oba zmysły nie tylko tam współistnieją. One na siebie oddziałują. Odpowiednia muzyka, która gra, gdy poznajesz nowy zapach, może zmienić to, co odbierasz, wzmocnić to wrażenie, zupełnie przemienić jego charakter. To nie są dwie niezależne drogi do pamięci; to ta sama droga, a razem działają znacznie lepiej.
Oto więc, co byśmy puścili.
City Grandeur, London
Londyn wymaga czegoś cool. Nie zimnego, tylko właśnie cool: tej szczególnej pewności siebie, która należy do ludzi przybyłych skądinąd, którzy uczynili to miasto całkowicie swoim. Najpierw Sade, bo nikt nigdy nie uchwycił tego lepiej. Potem „Ok Love You Bye” Olivii Dean, piosenka, w której Londyn słychać w każdej nucie, ciepła, poszukująca i na wskroś współczesna. „Sweet Dreams” duetu Eurythmics, bo ten cool ma pazur, a Annie Lennox doskonale wiedziała, na czym on polega. Dua Lipa i „Don’t Start Now”: rodzina kosowsko-albańska, dorastała w Londynie, a potem podbiła całą resztę świata. Absolutnie pewna siebie, londyńska do szpiku kości. Na zamknięcie Petula Clark i „Downtown”, piosenka absurdalnie optymistyczna i najzupełniej słuszna.
Glorious Gardens, England
To ten zapach woła o Vaughana Williamsa. „The Lark Ascending” nie tyle przywołuje angielski ogród, ile po prostu się nim staje. Uczciwie uprzedzamy: może obudzić niespodziewane uczucia. Nie mów potem, że nikt ci nie powiedział. Swoje miejsce zasłużenie zajmuje tu także „Duet kwiatów” z „Lakmé” Delibes’a, i dosłownie, i emocjonalnie. Ma w sobie piękno odkryte, coś, na co się natrafia, a nie czego się szuka. Na długie popołudnia Serenada na smyczki C-dur Czajkowskiego: cała ta bujna obfitość, poczucie, że wszystko kwitnie w pełni i bez pośpiechu. „Dog Days Are Over” zespołu Florence and the Machine na chwilę, w której ogród nagle wybucha całym sobą. „Go” Cat Burns: ciepło i czułość na trawniku. I „Rambling Man” Laury Marling, piosenka, która wędruje i oddycha, i ma w sobie cień w plamach słońca. Była ścieżką dźwiękową moich lat w Sussex i bez niej ten wpis nie byłby szczery.
Dancing Light, Lake Como
Jeden kompozytor i tylko on. Ludovico Einaudi gra tak, jakby samo światło miało swoje tempo. W jego muzyce jest przestrzeń, taka jak nad jeziorem w pogodny poranek, coś, co cię spowalnia, nawet nie wiesz kiedy. Zwłaszcza „Nuvole Bianche”. Mój syn gra w domu na fortepianie utwory Einaudiego, a muzyka niesie się po wszystkich pokojach w sposób, który wydaje się dla tego miejsca całkowicie właściwy. Kilka lat temu słyszeliśmy samego maestra na koncercie w Mediolanie, co było prawdziwą ucztą i czymś, czego nie zapomina się łatwo.
Highland Retreat, Scotland
Zaczyna się od Dextera Gordona, bo ciepła i otuchy nigdy nie należy lekceważyć, a dobrze zagrany jazz to najcieplejsza rzecz na świecie. Tu jest miejsce na „Why” Annie Lennox: pochodzi z Aberdeen, a jej głos ma w sobie coś, co trzyma się w całości samą siłą uczucia. Tracy Chapman i „Give Me One Reason”: głos ziemisty, prawdziwy, taki, przy którym wszystko staje się pewniejsze. „Someone You Loved” Lewisa Capaldiego, bo ta piosenka dokładnie wie, co znaczy, kiedy jakieś miejsce trzyma cię w objęciach, i dlatego, że to Lewis, a to wystarczający powód. Potem, nieuchronnie, „500 Miles” zespołu The Proclaimers. Playlista o ukochanym miejscu, która nie potrafi też rozśmieszyć, traktuje siebie zbyt poważnie.
Island Breeze, Seychelles
Ta część jest osobista. Joe Samy i „La Sézon Kreol”, bo tak naprawdę brzmi dom. „C’est Bon pour le Moral” zespołu La Compagnie Créole, piosenka z francuskich Karaibów, a nie z Seszeli, ale kochana na wszystkich wyspach, więc absolutnie się liczy. „Walking on Sunshine” na popołudnia; ten wybór nie wymaga żadnego uzasadnienia. „Red Red Wine” zespołu UB40. „Kokomo” zespołu The Beach Boys, dla wszystkich, którzy o wyspach tylko marzyli, a i tak trafili w sedno.
Night Blooms, India
Na początek Nusrat Fateh Ali Khan i „Afreen Afreen”. Kawwali, jedna z wielkich form pieśni religijnej subkontynentu, i jedno z najpiękniejszych nagrań XX wieku. Opowiada o pięknie tak oszałamiającym, że domaga się czci. Potem Lata Mangeshkar i „Lag Ja Gale”: głos, który zdefiniował całą epokę kina indyjskiego, piosenka tak czuła, że przetrwała każdą epokę, przez którą przeszła. I „Brimful of Asha” zespołu Cornershop, piosenka brytyjsko-azjatycka i radosna, która mieści w sobie to wszystko naraz.
To są nasze zestawienia. Wiemy, że nie są twoje. I właśnie o to chodzi. Ten sam zapach, który jednego człowieka zabiera na wzgórze w Szkocji, drugiego zaprowadzi zupełnie gdzie indziej, bo zapach i pamięć nie są demokratyczne: są uparcie, wspaniale osobiste. Powiedz nam więc, w czym się mylimy. Powiedz, co pominęliśmy. Naprawdę jesteśmy ciekawi. Ta rozmowa, tak jak playlista, dopiero się zaczyna.
Zapach i pamięć nie są demokratyczne. Są uparcie, wspaniale osobiste.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego muzyka budzi te same wspomnienia co zapach?
I muzyka, i zapach trafiają do układu limbicznego, części mózgu odpowiedzialnej za emocje i pamięć. Węch ma szczególnie bezpośrednią drogę: całkowicie omija wzgórze i dociera prosto do ciała migdałowatego i hipokampa. Muzyka idzie nieco dłuższą ścieżką, ale dociera do tych samych struktur. Skutek jest w obu przypadkach taki sam: mimowolne, żywe, pełne emocji wspomnienie. Naukowcy nazywają to czasem efektem Prousta.
Czy muzyka może zmienić odbiór zapachu?
Badania nad percepcją międzyzmysłową wskazują, że tak. Odpowiednia muzyka, która gra, gdy po raz pierwszy poznajesz zapach, może pogłębić to doświadczenie albo zmienić jego charakter. Oba zmysły oddziałują na siebie w mózgu i wzajemnie się wzmacniają. To jeden z powodów, dla których atmosfera, w jakiej po raz pierwszy coś wąchasz, znaczy tyle samo co sam zapach.
Jaka muzyka pasuje do luksusowej świecy zapachowej?
To zależy wyłącznie od zapachu. Ciepły, otulający zapach, taki jak Highland Retreat, Scotland, woła o coś z prawdziwą głębią emocjonalną. Świeży, świetlisty zapach, taki jak Dancing Light, Lake Como, prosi o przestrzeń i światło. Zestawienia z tego wpisu są nasze i są osobiste. Twoje będą inne i tak powinno być.
Który zapach Told London najlepiej pasuje do spokojnego wieczoru w domu?
Na spokojne wieczory nasza odpowiedź to Dancing Light, Lake Como: świeży, świetlisty, niespieszny. Jeśli wolisz coś bogatszego i bardziej otulającego, Highland Retreat, Scotland pięknie wypełnia pokój. Połącz którykolwiek z nich z czymś powolnym na gramofonie, a efekt naprawdę robi wrażenie.
Czy zapachy Told London są inspirowane prawdziwymi miejscami?
Wszystkie co do jednego. Każdy zapach w kolekcji powstał z prawdziwych wspomnień konkretnego miejsca: ciepła Seszeli, ceremonii wieczorów w Indiach, dramatyzmu szkockich Highlands, światła nad jeziorem Como. Perfumiarze pracują na podstawie notatek, opowieści i szczegółów, które działają na zmysły. Miejsca są prawdziwe. Wspomnienia są prawdziwe. Zapachy niosą jedno i drugie.
